Wat is FAVO

Op schoot zitten/ samen zitten

Als een kind dicht bij een vertrouwd persoon zit, voelt het zich vaak veiliger. Dat kan een kind helpen om zich fijner te voelen tijdens de vaccinatie.

Rechtop zitten

Rechtop zitten geeft kinderen een gevoel van controle en helpt hun lichaam ontspannen te blijven. Daardoor ervaren veel kinderen minder spanning tijdens de vaccinatie.

Liggen

Sommige kinderen voelen zich prettiger als ze liggen. Dit kan helpen als een kind zich soms duizelig voelt bij medische handelingen, of eerder al eens is flauwgevallen.

Iets eten tijdens de vaccinatie (snack)

Door iets lekkers te eten tijdens de vaccinatie, kan een kind minder merken van de vaccinatie. Ook kan daardoor de aandacht ergens anders naartoe gaan.

Iets fijns van thuis meenemen

Een knuffel, speeltje of ander vertrouwd voorwerp kan een gevoel van veiligheid geven en helpen om rustig te blijven.

Tellen

Door samen te tellen kan een kind geholpen worden tijdens de vaccinatie. Het kind weet beter wanneer het moment voorbij is en voelt zich daardoor vaak rustiger. Dit kan een kind controle geven. Omdat kinderen al vroeg leren tellen (thuis of op school), gaat de aandacht naar het tellen en minder naar de vaccinatie zelf.

Niet tellen

Sommige kinderen vinden aftellen juist spannend. Dan kan het helpen om niet te tellen en de aandacht ergens anders op te richten. Bespreek thuis samen of jullie wel of niet willen tellen tijdens de vaccinatie.

Kijken

Sommige kinderen vinden het prettig om te zien wat er gebeurt. Dat maakt de situatie voorspelbaar en minder spannend.

Niet kijken

Niet kijken naar de arm waar de vaccinatie wordt gegeven kan helpen. Een kind is dan minder bezig met wat er gebeurt. Ook vinden sommige kinderen de vaccinatie minder spannend als zij niet zien wat de zorgverlener doet. Heeft je kind geen voorkeur? Dan adviseert de GGD om naar iets anders te kijken tijdens de vaccinatie. Hierdoor is de aandacht minder bij de vaccinatie en voelen kinderen zich vaak rustiger.

Afleiden met iets van thuis

Een favoriete activiteit, een boek of een speeltje kan helpen om minder aandacht voor de vaccinatie te hebben. Een kind richt de aandacht dan op iets leuks of vertrouwds. Dit kan helpen om rustiger te blijven en minder spanning te voelen. Ook kan een vertrouwd boek of speeltje een gevoel van veiligheid geven.

Afleiden met iets van de GGD

Bij de GGD hebben we ook verschillende manieren om de vaccinatie prettiger te maken. Zo heeft de GGD bijvoorbeeld leuke posters, een windmolen of een balansvogel.

Ook hebben we de ShotBlocker. Een heel handig plastic hulpmiddel. Door de ‘pinnetjes’ aan de ene kant, worden de zenuwen geprikkeld. Hierdoor komt het gevoel van de vaccinatie minder binnen. In combinatie met de juiste voorbereiding, afleiding en houding een goed hulpmiddel voor een positieve ervaring. Laat je kind ook aan dit voorwerp wennen, zodat het op het moment zelf niet meer nieuw is.

Een andere afleiding van thuis

Alles wat de aandacht van je kind naar iets leuks of interessants verplaatst, kan helpen om de prik makkelijker te maken. Denk bijvoorbeeld aan een muziekje of fidgetspinner.

Over de vaccinatie

Soms is een kind onrustig omdat het niet goed weet waarom een vaccinatie nodig is. Het stellen van vragen aan de zorgverlener kan daarom helpen.

Wat er gaat gebeuren

Weten wat er gaat gebeuren, maakt een vaccinatie voorspelbaarder. Het gaat niet alleen om informatie over de vaccinatie zelf, maar ook over wat er omheen gebeurt. Kinderen kunnen bijvoorbeeld vragen: Mag ik blijven liggen? Krijg ik een pleister? Ga ik daarna naar huis of terug naar school? Antwoorden op dit soort vragen maken de situatie duidelijker. Daardoor voelen veel kinderen zich rustiger, prettiger en veiliger. 

De arm bewegen na de vaccinatie

Bewegen van de arm(en) na de vaccinatie helpt om stijfheid of een vervelend gevoel te verminderen. Daarom mogen kinderen juist spelen, sporten en bewegen na een vaccinatie.

Tegelijk vaccineren

Doordat het kind de vaccinaties tegelijk in allebei de armen krijgt, wordt het signaal naar de hersenen maar één keer doorgegeven. Daardoor hebben veel kinderen het gevoel dat zij maar een vaccinatie hebben gekregen.

Om en om vaccineren

Sommige kinderen vinden het prettig om de vaccinaties één voor één te krijgen. We geven dan eerst een vaccinatie in de ene arm en daarna een vaccinatie in de andere arm. Dit kan kinderen helpen omdat zij dan beter weten wat er gebeurt en meer controle ervaren. Bespreek thuis of dit goed past bij jouw kind.

Heeft je kind geen voorkeur? Dan adviseert de GGD om beide vaccinaties tegelijk in beide armen te geven. Bij vaccinaties één voor één zijn er namelijk twee vaccinatiemomenten na elkaar, terwijl het bij tegelijk vaccineren in één keer klaar is.

Een andere vraag

Soms hebben kinderen hele andere vragen dan volwassenen. Daarom vinden sommige kinderen het juist fijn om ook zelf vragen aan de zorgverlener te stellen.

Ademen alsof jij een kaars uitblaast

Rustig uitblazen helpt het lichaam te ontspannen. Daardoor kan een kind zich rustiger voelen tijdens de vaccinatie.

Stilte (zo min mogelijk geluid)

Sommige kinderen worden rustiger in een rustige omgeving met weinig prikkels.

Praat met me

Een leuk gesprek kan geruststellen en helpen om de aandacht van de vaccinatie af te leiden.

Ik wil iemand erbij hebben, bijvoorbeeld een vriendin

De steun van iemand die je vertrouwt kan helpen om je veilig en gerustgesteld te voelen tijdens de vaccinatie.

Het is wel belangrijk dat er met het kind een plan gemaakt wordt wat diegene gaat doen tijdens de vaccinatie (bijvoorbeeld samen een liedje zingen).

Ik neem mijn eigen ontspanning van thuis mee

Denk aan een knuffel, muziek, een verhaal of een andere vertrouwde manier om te ontspannen. Wat thuis helpt, kan ook helpen tijdens de vaccinatie.

Zorg voor een rustige sfeer en wees positief. Als jij kalm blijft en je natuurlijke stem gebruikt, zal je kind zich veilig voelen en vertrouwen hebben.

Dit kun jij zeggen

• “Ze zijn een ander kind aan het helpen. Wat voor leuks kunnen wij doen terwijl we wachten?”

In plaats van

• “Kijk eens naar die enorme rij!”
• “We zijn hier nog heel lang, en er zijn geen stoelen!”

Focus op de dingen die goed gaan en nuttig zijn. Gebruik complimenten om je kind aan te moedigen en de vooruitgang te erkennen. Complimenteer je kind voor het halen van de vaccinatie en reflecteer op een positieve manier op de vaccinatie voor de volgende keer.

Dit kun jij zeggen

• "Jij hebt je arm goed ontspannen!" (Positieve focus)
• "Laten we eens kijken wat er goed ging en welke FAVO’s je hebt gebruikt. Wat zou jij de volgende keer hetzelfde/anders willen doen?"
   

In plaats van

• “Eindelijk is het voorbij, dat was heftig! Dit doen we niet nog eens.”
• "Zelf vond ik spuiten ook vreselijk!" (Negatieve focus)
   

Vraag naar wat er de vorige keer goed ging en wat minder goed ging. Wat kunnen je kind en jij doen om het deze keer nog beter te doen? Bied hiervoor keuzes aan die begrijpelijk en bruikbaar zijn voor je kind. Laat je kind weten dat jij er bent om te helpen, maar laat je kind kiezen.

Dit kun jij zeggen

• "Welke FAVO-onderdelen wil jij gebruiken bij je vaccinatie?" 
  (Nodigt uit tot meedoen)
• "Wil jij dat de zorgverlener het zegt als de vaccinatie gegeven wordt?"
  (Nodigt uit tot meedoen en geeft controle)
• "Wil jij kijken wanneer de vaccinatie gegeven wordt, of niet?" 
  (Nodigt uit tot meedoen)
   

In plaats van

• "Het komt wel goed, er is niks om je zorgen over te maken." 
  (Vage geruststellingen, nodigt niet uit tot meedoen)
• “Vertel de zorgverlener wanneer jij wilt dat het gegeven wordt.” 
  (Te veel controle)
• "Kijk nu weg." 
  (Geeft je kind geen kans om mee te doen)
   

Geef eerlijke informatie en erken de zorgen van je kind als die er zijn.
Minimaliseer of ontken de zorgen van je kind niet.

Dit kun jij zeggen

• "Sommige kinderen zeggen dat ze iets voelen, alsof ze worden geknepen. Maar sommige kinderen zeggen dat ze helemaal niets voelen. Jij mag me dadelijk vertellen hoe het voor jou was." 
  (Beantwoord vragen, geef eerlijke informatie)
   

In plaats van

• “Het doet maar even pijn.”
• "Even op de tanden bijten." 
  (Dit kan angst opwekken)
• "Dit doet geen pijn." 
  (Negatieve focus, en dit creëert verkeerde of valse verwachtingen)
• “Als jij nu de prik niet neemt, dan moet ik nog een keer terugkomen!”
   

Per post ontvangen jullie twee FAVO documenten:

• Uitleg over FAVO
• De FAVO-checklist

Bespreek samen welke FAVO's jullie willen gebruiken tijdens de vaccinatie.
Zie ook de uitleg hierboven bij Uitleg keuzes checklist.

Een week voor de vaccinatie afspraak belt een GGD'er om extra uitleg te geven over FAVO en vragen te beantwoorden.

Jullie krijgen dan extra tips om het vaccineren fijner te maken.

• Ouder vult met kind de checklist in
• Checklist (en eventueel geselecteerde materialen van thuis) worden ingepakt om mee te nemen naar de afspraak

• Neem de ingevulde FAVO-checklist mee naar de vaccinatie afspraak. Hierdoor weet de GGD’er welke FAVO's jullie hebben voorbereid. 

Bij aankomst op de vaccinatie locatie, melden jullie je bij de receptie. Naast de vraag welke vaccinatie je kind krijgt, zal de GGD'er ook vragen of jullie de FAVO-checklist hebben meegenomen en of alles duidelijk is.

Neem plaats in de wachtruimte, hier kan je kind ontspannen tot het de vaccinatie krijgt door te spelen, kleuren of rustig te wachten. De zorgverlener zal in de tussentijd jullie checklist doornemen om de vaccinatie af te stemmen op het plan dat jullie thuis hebben voorbereid.

FAVO tijdens de vaccinatie

Doordat jullie de checklist thuis hebben ingevuld, weet de zorgverlener hoe het kind de vaccinatie wilt ontvangen. Wij helpen je kind om de vaccinatie zo prettig mogelijk te ontvangen.

Na de vaccinatie bespreken jullie met de zorgverlener wat er goed ging en hoe het de volgende keer nog beter kan.

Daarnaast zullen jullie samen met een GGD'er een korte vragenlijst invullen over de vaccinatie ervaring.